„Cứ chờ đấy, tôi sẽ làm được.”

Chuyện AI len vào hàng loạt ngành nghề và lật ngược vài ngành trong số đó thì giờ chẳng còn ai nghi ngờ. Nhưng những thành tựu được tung hô — từ đột phá y khoa tới robot tự viết code — vẫn nghe xa vời với người bình thường. Claudia Haová bước vào thế giới đó với một tâm thế khác: cô chứng minh AI là công cụ dành cho tất cả mọi người.

Cô học sinh 17 tuổi này tạo ra mô hình AI của riêng mình để chẩn đoán bệnh về da, tên là FungiGPT, ngay trong năm lớp 11 và chỉ trong thời gian ngắn. Mô hình chạy khá ổn — độ chính xác 70%. Cô mang nó đi thi hội thi khoa học học sinh, đang chuẩn bị thực tập tại ČVUT và lọt vào mắt xanh của Quỹ Neuron.

„

„Nói thẳng luôn, tôi thực sự không có kinh nghiệm kỹ thuật nào cả, cả IT lẫn lập trình. Thứ duy nhất tôi biết lúc bắt đầu là câu lệnh ‘Print Hello world’ — đúng một dòng code Python mà ai cũng làm được.”

Bắt đầu từ một bài tập sinh học

Ý tưởng dùng AI đến với cô ở trường. Cô phải làm một dự án sinh học và quyết định rằng thay vì chìm giữa một rừng bài na ná nhau, cô muốn làm điều gì đó ‘về cơ bản là gây sốc’. Cùng lúc, chị gái cô đang gặp một vấn đề về da mà bác sĩ cũng chịu. Haová vốn mê cả y học lẫn AI — sự kết hợp gần như tự hiện ra. Chỉ có điều cô phải làm quen với AI từ con số 0.

„Tôi cứ thử thôi. Tôi bắt đầu bằng việc gõ đủ thứ câu hỏi vào ChatGPT, rồi bảo nó viết cho tôi đoạn code này, đoạn code kia. Và nó làm được thật. Thế là tôi nghĩ: sao không dùng chính nó để tạo ra một mô hình trí tuệ nhân tạo, khi bản thân nó đã là trí tuệ nhân tạo?” Haová kể.

Cô ước tính việc thu thập dữ liệu — phần nền móng để AI nhận diện được các vấn đề về da — mất khoảng 24 tiếng. „Con đường đi đến lập trình còn dài hơn nhiều so với bản thân dự án,” cô nói.

Haová tìm được một bộ dữ liệu ảnh da lớn từ Google — Skin Dataset — chứa mười nghìn tấm ảnh kèm metadata. Cô phát hiện ra Kaggle, nền tảng mà các nhà khoa học dữ liệu vẫn dùng, nơi có sẵn dữ liệu để huấn luyện đủ loại mô hình. Cô gom các bức ảnh đã lọc, rồi cùng AI nghĩ ra quy trình để tạo ra… AI.

„Cứ chờ đấy”

„

„Lúc đầu, chính các thầy cô và người lớn mới là những người cản tôi nhiều nhất. Tôi tự nhủ trong đầu: Cứ chờ đấy, tôi phải làm bằng được.”

Dù hôm nay Haová nói về dự án trước công chúng và làm đại sứ của Quỹ Neuron để kéo người trẻ đến với khoa học, khi tự mô tả bản thân, cô nói ở trường cô không hề muốn bị chú ý. Và đó lại là một trong những lý do khiến cô lao vào nghiên cứu các mô hình AI đến vậy.

„Tôi luôn tò mò về cách mọi thứ vận hành. Nhưng vấn đề là tôi sợ hỏi. Hồi đi học, nhiều lúc tôi không hiểu gì nhưng cũng không hỏi. Tôi về nhà và tự tra cứu mọi thứ, từ Wikipedia cho tới các bài báo khoa học,” cô mô tả.

Khoa học không cãi nhau với kinh doanh

Với Haová, trí tuệ nhân tạo là cánh cửa mở ra khả năng mới cho tất cả những ai đủ dũng cảm. Nhưng cô còn mang một góc nhìn khác: cô phát triển khoa học theo hướng đi cùng kinh doanh — điều không mấy phổ biến ở Séc. Nguồn cảm hứng là bố mẹ cô, những người vừa học kỹ thuật vừa làm doanh nhân. Hiện cô cũng đang làm marketing trong mảng mỹ phẩm châu Á.

„

„Là gen Z, chúng tôi bước tới mục tiêu trong sợ hãi, nhưng như thế lại càng hay — sau này nhìn lại sẽ thấy tự hào. Có thể tôi hơi kém đủ tiêu chuẩn để làm khoa học, nhưng tôi không sợ thử những thứ mới. Tôi có gì để mất đâu.”

Hồ sơ nhanh

Claudia Haová, học sinh lớp 11 tại Gymnázium Jana Patočky (Praha), tự phát triển mô hình AI mang tên FungiGPT, chẩn đoán các bệnh nấm da với độ chính xác 70%. Cô làm được điều đó không phòng lab, không team — trợ thủ chỉ gồm internet, ChatGPT và sự tò mò. Nhờ Quỹ Neuron, cô đang hướng tới kỳ thực tập cùng các chuyên gia machine learning tại FEL ČVUT, với năng lực tính toán mạnh hơn, phần mềm phù hợp hơn và bộ dữ liệu rộng hơn, kèm mentoring từ các chuyên gia hàng đầu.

Phỏng theo một bài phỏng vấn gốc; biên tập và Việt hoá bởi VietTech.